fbpx

Tylko życie ma przyszłość!

Temat: Początek życia człowieka

Wiek uczniów: szkoła ponadpodstawowa
Przedmiot: wycho­wanie do życia w rodzinie, godzina wycho­wawcza, biologia

 

Cel ogólny:

  • uświa­do­mienie sobie, że życie ludzkie roz­po­czyna się od poczęcia.

Cele szcze­gółowe:

  • wie, co to jest kod gene­tyczny i infor­macja genetyczna;
  • zna fazy kształ­to­wania się człowieka;
  • poznaje badania naukowe doty­czące początku życia człowieka;
  • uświa­damia sobie, że życie ludzkie roz­po­czyna się od momentu poczęcia;
  • rozumie, że życie jest wielkim darem;
  • uświa­damia sobie, że jest osobą niepowtarzalną.

Metody i formy pracy:

mini­projekt, mini pre­zen­tacja mul­ti­me­dialna, poga­danka, praca indy­wi­dualna, praca z tekstem (cytaty z książki Eko­logia pro­kreacji bądź ze strony internetowej),

Środki dydak­tyczne:

mini­pre­zen­tacja mul­ti­me­dialna, kar­teczki czerwone i zielone, gotowe mate­riały ksero (lub link www.ekologiaprokreacji.pl do tych mate­riałów), kar­teczki z cytatami z ency­klo­pedii, słow­ników, podręczników.

Biblio­grafia:

Czas: 45 min

Przebieg zajęć

  1. Wstęp (5 min)
  2. Tydzień wcze­śniej nauczyciel rozdaje uczniom kilka ziaren warzyw na kiełki, podając ich nazwy. Zadaniem uczniów jest wyho­do­wanie ich i codzienne robienie zdjęć nasionek, a także przy­nie­sienie gotowych kiełek na kolejne zajęcia.
  3. Na biurku nauczy­ciela w szklanym wazonie są przy­go­towane cytaty z książek naukowych, które uczniowie wylosują po zaję­ciach (załącznik nr 2).
  4. Uczniowie dzielą się swoimi spo­strze­że­niami i zdję­ciami – róż­nicami w kieł­ko­waniu. Nauczyciel zadaje pytania:
  5. a) „Proszę wyjaśnić, czy kiełki w obecnym momencie przy­po­minają warzywo, które zasia­liście? Czy z ziarna np. rzod­kiewki może wyrosnąć kapusta?”
  6. b) Co świadczy o tym, że to jedno ziarno po kieł­ko­waniu nie zamieni się w inne?

Uczniowie powinni uświa­domić sobie, że każde ziarno ma swój materiał gene­tyczny, który już się nie zmieni tzn. z danego ziarna powstanie dokładnie takie warzywo, jaki ma w sobie zapisany genom.

Genom to cały materiał gene­tyczny danej rośliny. Badania gene­tyczne odkrywają budowę i funkcję bio­lo­giczną genomu roślinnego (tzn. wszystkich genów) oraz jego części regulacyjnych.

  1. Roz­wi­nięcie (30 min)
  2. Nauczyciel włącza mini­pre­zen­tację mul­ti­me­dialną (załącznik nr 1) i zadaje pytania:
  3. a) Co łączy te zdjęcia?

Odpo­wiedź: wszystkie te zdjęcia niosą jakąś infor­mację i są zaszy­frowane, jednak mają pewien kod, czyli alfabet łaciński.

  1. b) Czym jest kod genetyczny?

To rodzaj szyfru, który zapisuje dane informacje.

Uczniowie na lekcji bio­logii uczyli się o DNA, dlatego zagad­nienie to oma­wiamy bardzo ogólnie.

  1. c) Kiedy według ciebie zaczyna się ludzkie życie i dla­czego tak uważasz?

Uczniowie wypo­wiadają się, można zapisać odpo­wiedzi na tablicy. Zapewne będą różne.

Nauczyciel przy­pomina krótką infor­mację się o zapłod­nieniu: każda komórka ludz­kiego ciała posiada 46 chro­mo­somów. Gamety roz­rodcze nato­miast – komórka jajowa i plemnik mają ich po 23, czyli połowę. Kiedy dochodzi do ich połą­czenia, powstaje nowa komórka, mająca 46 chro­mo­somów, będąca naj­wcze­śniejszym stadium nowego organizmu.

  1. Nauczyciel rozdaje uczniom po dwie kartki: CZERWONĄ i ZIELONĄ. Czerwona oznacza odpo­wiedź NIE, zielona – TAK. Nauczyciel zadaje pytania w formie ankiety:
  • Czy ten ludzki organizm na naj­wcze­śniejszym etapie rozwoju może później być warzywem? (NIE)
  • Czy okre­ślone wszystkie cechy czło­wieka, jak wzrost, kolor oczu i włosów, uzdol­nienia, tem­pe­rament, skłonność do chorób „poja­wiają się” po kilku dniach lub mie­siącach? (NIE)
  • Mamy nastę­pujące fazy kształ­to­wania czło­wieka: zygota, morula, bla­stula, embrion, płód, nowo­rodek, dziecko, mło­dzieniec, dorosły i osoba starsza. Czy DNA zygoty różni się od DNA osoby starszej u tego samego czło­wieka? (NIE)
  • Czy kod gene­tyczny DNA matki jest taki sam jak kod gene­tyczny DNA dziecka? (NIE)
  • Czy osoba, która nie­domaga np. jest nie­widoma, spa­ra­li­żowana, nie ma zdol­ności ludzkiej natury? (NIE)
  • Czy ist­nieją choć dwie osoby o tym samym kodzie gene­tycznym? (NIE)

Wszystkie odpo­wiedzi udzielone przez uczniów powinny być nega­tywne. Docho­dzimy do prawdy, że życie ludzkie zaczyna się od poczęcia.

(Dodatkowe pytanie poza ankietą: Czy embrion – dziecko w począt­kowej swojej fazie rozwoju ma prawo do ochrony? Kto chroni dziecko w począt­kowej fazie? Odpo­wiedź: chroni je matka, gdyż samo jeszcze nie potrafi przeżyć poza jej organizmem).

  1. Nauczyciel przed­stawia naj­nowsze badania doty­czące początków życia czło­wieka, które są opu­bli­kowane w inter­necie (może udo­stępnić na moni­torze mul­ti­me­dialnym lub podać mło­dzieży wydru­kowany materiał): https://www.tvp.info/44972774/badanie-96-proc-biologow-zadeklarowalo-ze-zycie-zaczyna-sie-od-poczecia i prosi o krótką wypo­wiedź na temat tych badań.
  • Pod­su­mo­wanie (5 min)

Nauczyciel rozdaje każdemu uczniowi ksero, na którym są zdania lekarzy, doty­czące powstania czło­wieka oraz hasła ze słow­ników medycznych zebranych w publi­kacji Eko­logia pro­kreacji (link www.ekologiaprokreacji.pl) Prosi, aby uczniowie zapo­znali się z tekstem,

a następnie wybrali jeden cytat, który będzie pod­su­mo­waniem lekcji (prosimy o wypo­wiedź 2 – 3 uczniów w zależ­ności od czasu). Następnie nauczyciel prosi, aby każdy uczeń wychodząc z klasy, wylo­sował jeden cytat przy­go­towany przez nauczy­ciela, a znaj­dujący się w szklanym wazonie. Nauczyciel prosi, aby każdy uczeń prze­czytał w domu cytat

i przy­niósł go z sobą na następne zajęcia.

Opra­cowała Agnieszka Szczepańska

 

 

 

ZAŁĄCZNIK 2

„Nie­mowlęta. Mianem tym określa się zupełnie małe dzieci. Życie takiej istotki roz­po­czyna się z chwilą połą­czenia się w ciele matki maleń­kiego jajeczka z nie­wielką komórką pocho­dzącą od ojca, zwaną plemnikiem…”.

(„Pierwsza ency­klo­pedia” (dla dzieci), Wyd. Delta W‑Z, War­szawa 1996, str. 22)

—————————————————————————————————————–

„Jak wyglą­da­liśmy, zanim się uro­dzi­liśmy? Podczas ciąży brzuch kobiety cały czas się powiększa, ponieważ rozwija się w nim dziecko. Z dwóch mikro­sko­pijnych komórek powstaje mały człowiek (…). Na początku ciąży nie­na­ro­dzone jeszcze dziecko nazywamy embrionem, a od trze­ciego mie­siąca płodem”.

(Mało słów dużo wiedzy. Moje ciało” (ency­klo­pedia dla dzieci), Wyd. Firma Księ­garska J.

i K. Ole­siejuk, Ożarów Mazo­wiecki 2009, str. 4)

—————————————————————————————————————–

„Zapa­miętaj! Życie ludzkie roz­po­czyna się od momentu zapłod­nienia, czyli połą­czenia komórki jajowej z plem­nikiem”. (Pod­ręcznik „Przyroda wokół nas” dla klasy IV szkoły pod­sta­wowej, E. Bobrzyńska i in., Wyd. Kubajak, Kraków 2007, str. 202)

—————————————————————————————————————–

prof. dr hab. med. M. Tro­szyński, gine­kolog-położnik: „Rozwój czło­wieka zaczyna się od połą­czenia dwóch komórek – gamety żeń­skiej, czyli komórki jajowej (oocytu), i gamety męskiej – plemnika, w akcji zapłod­nienia”. „Położ­nictwo. Ćwiczenia”,

(Pod­ręcznik dla stu­dentów medycyny, PZWL, War­szawa 2003, str. 69)

—————————————————————————————————————–

„Rozwój czło­wieka. Rozwój osob­niczy (onto­geneza) obejmuje wielkie zmiany, które zachodzą od chwili powstania pierwszej komórki nowego osobnika, aż do jego śmierci.

Choć jest to rozwój ciągły, wyróżnia się w nim dwa główne etapy: y rozwój prenatalny –

od poczęcia do narodzin, y rozwój post­na­talny – od narodzin do śmierci”.

(Pod­ręcznik „Bio­logia na czasie 2” dla liceum ogól­no­kształ­cącego i tech­nikum, F. Dubert

i in., Wyd. Nowa Era, War­szawa 2013, str. 352)

—————————————————————————————————————–

Prof. dr hab. med. Andrzej Paszewski, genetyk: „Otóż od bardzo wielu lat dokładnie wiadomo, kiedy człowiek zaczyna swój indy­wi­dualny byt. Momentem tym jest połą­czenie ludzkich komórek roz­rod­czych, czyli gdy powstaje zygota, z której w sposób ciągły rozwija się organizm czło­wieka według wła­snego pro­gramu gene­tycznego (…). Tak więc, jeśli ktoś ma kłopot z odpo­wiedzią na pytanie, kiedy powstaje człowiek, niech uzu­pełni swoją wiedzę, bo o nią tu chodzi – wiedzę, która w tej sprawie ma taki sam stopień pew­ności jak to,

że Ziemia jest okrągła”.

(Rzecz­po­spolita, 7 czerwca 2015)

—————————————————————————————————————–