Złudny kompromis edukacyjny

Mi­ni­ster­stwo Edu­ka­cji pla­nu­je wpro­wa­dze­nie obo­wiąz­ko­wej edu­ka­cji zdro­wot­nej w szko­łach. Pro­jekt prze­wi­du­je na­ukę o zdro­wiu fi­zycz­nym i psy­chicz­nym, ale bu­dzi py­ta­nia o za­kres tre­ści i ro­lę ro­dzi­ców w pro­ce­sie wychowania.

Mi­ni­ster­stwo Edu­ka­cji, kie­ro­wa­ne przez Bar­ba­rę No­wac­ką, po­now­nie za­po­wie­dzia­ło wpro­wa­dze­nie obo­wiąz­ko­wej edu­ka­cji zdro­wot­nej. Pro­jekt za­kła­da utwo­rze­nie no­we­go przed­mio­tu szkol­ne­go, któ­ry ma obej­mo­wać za­gad­nie­nia zwią­za­ne ze zdro­wiem fi­zycz­nym i psy­chicz­nym uczniów oraz pro­fi­lak­ty­ką zdrowotną.

Zmia­na ta wpi­su­je się w szer­szy pro­ces prze­kształ­ca­nia szko­ły z in­sty­tu­cji for­ma­cyj­nej w na­rzę­dzie re­ali­zu­ją­ce okre­ślo­ne ce­le ad­mi­ni­stra­cyj­ne i spo­łecz­ne. Edu­ka­cja co­raz czę­ściej trak­to­wa­na jest ja­ko me­cha­nizm kształ­to­wa­nia po­staw i za­cho­wań zgod­nych z od­gór­nie przy­ję­ty­mi za­ło­że­nia­mi programowymi.

De­kla­ra­cje a me­cha­ni­zmy prawne

Mi­ni­ster­stwo de­kla­ru­je, że wy­cho­wa­nie sek­su­al­ne nie bę­dzie czę­ścią obo­wiąz­ko­we­go za­kre­su edu­ka­cji zdro­wot­nej. Jed­no­cze­śnie pro­jekt nie za­wie­ra roz­wią­zań, któ­re trwa­le wy­klu­cza­ły­by moż­li­wość wpro­wa­dze­nia tych tre­ści w przy­szło­ści. Zmia­ny w pol­skim sys­te­mie oświa­ty do­ko­ny­wa­ne są bo­wiem nie tyl­ko po­przez usta­wy, lecz tak­że po­przez: mo­dy­fi­ka­cje pod­staw pro­gra­mo­wych, roz­po­rzą­dze­nia wy­ko­naw­cze, treść pod­ręcz­ni­ków, sys­tem szko­leń nauczycieli.

Ozna­cza to, że za­kres no­we­go przed­mio­tu mo­że być roz­sze­rza­ny bez po­now­nej, sze­ro­kiej de­ba­ty publicznej.

Kon­sul­ta­cje spo­łecz­ne pod zna­kiem zapytania

Pro­jekt pod­sta­wy pro­gra­mo­wej edu­ka­cji zdro­wot­nej zo­stał pod­da­ny kon­sul­ta­cjom spo­łecz­nym trwa­ją­cym sie­dem dni. Tak krót­ki ter­min zna­czą­co ogra­ni­cza moż­li­wość me­ry­to­rycz­nej ana­li­zy do­ku­men­tu przez ro­dzi­ców, na­uczy­cie­li i śro­do­wi­ska eksperckie.

W prak­ty­ce skró­co­ne kon­sul­ta­cje utrud­nia­ją re­al­ny udział spo­łe­czeń­stwa w pro­ce­sie sta­no­wie­nia pra­wa oświa­to­we­go i zmniej­sza­ją trans­pa­rent­ność wpro­wa­dza­nych reform.

Ja­ką wi­zję czło­wie­ka za­kła­da projekt?

Za­ło­że­nia edu­ka­cji zdro­wot­nej opie­ra­ją się na mo­de­lu skon­cen­tro­wa­nym głów­nie na bio­lo­gicz­nym i funk­cjo­nal­nym wy­mia­rze czło­wie­ka. Pro­gram kła­dzie na­cisk na za­cho­wa­nia, pro­ce­du­ry i sche­ma­ty po­stę­po­wa­nia, po­mi­ja­jąc kwe­stie zwią­za­ne z mo­ral­nym, du­cho­wym i re­la­cyj­nym roz­wo­jem osoby.

W efek­cie wy­cho­wa­nie zo­sta­je spro­wa­dzo­ne do za­rzą­dza­nia za­cho­wa­nia­mi uczniów, a nie do kształ­to­wa­nia trwa­łych kom­pe­ten­cji mo­ral­nych, od­po­wie­dzial­no­ści i zdol­no­ści do sa­mo­dziel­ne­go rozeznania.

Ro­la ro­dzi­ny w no­wym mo­de­lu edukacji

Ro­dzi­na po­zo­sta­je pierw­szym i pod­sta­wo­wym śro­do­wi­skiem wy­cho­waw­czym dziec­ka. Prze­no­sze­nie klu­czo­wych ob­sza­rów wy­cho­wa­nia do szko­ły ozna­cza zmia­nę na­tu­ral­ne­go po­rząd­ku od­po­wie­dzial­no­ści mię­dzy ro­dzi­ca­mi a pań­stwem. Ogra­ni­cza­nie wpły­wu ro­dzi­ców na tre­ści na­ucza­nia mo­że pro­wa­dzić do: na­pięć spo­łecz­nych, osła­bie­nia za­ufa­nia do in­sty­tu­cji edu­ka­cyj­nych, spad­ku au­to­ry­te­tu szko­ły ja­ko miej­sca for­ma­cji. War­to pod­kre­ślić, że wie­le za­gad­nień zdro­wot­nych by­ło do­tych­czas re­ali­zo­wa­nych w ra­mach ist­nie­ją­cych przed­mio­tów szkolnych.

Mię­dzy­na­ro­do­we re­ko­men­da­cje a au­to­no­mia państwa

Pro­jekt edu­ka­cji zdro­wot­nej od­wo­łu­je się do mię­dzy­na­ro­do­wych wy­tycz­nych for­mu­ło­wa­nych przez or­ga­ni­za­cje po­nadna­ro­do­we. Re­ko­men­da­cje te czę­sto przed­sta­wia­ne są ja­ko neu­tral­ne stan­dar­dy, mi­mo że wy­ni­ka­ją z okre­ślo­nych za­ło­żeń an­tro­po­lo­gicz­nych i społecznych.

Ich bez­re­flek­syj­ne wdra­ża­nie sprzy­ja cen­tra­li­za­cji pro­gra­mo­wej i ogra­ni­cza moż­li­wość kształ­to­wa­nia edu­ka­cji zgod­nie z lo­kal­nym kon­tek­stem kul­tu­ro­wym i społecznym.

Moż­li­we kon­se­kwen­cje reformy

W dłuż­szej per­spek­ty­wie no­wy mo­del edu­ka­cji zdro­wot­nej mo­że pro­wa­dzić do: prze­ka­zy­wa­nia wie­dzy po­zba­wio­nej szer­sze­go kon­tek­stu ak­sjo­lo­gicz­ne­go, osła­bie­nia ro­li ro­dzi­ny w wy­cho­wa­niu, ob­cią­że­nia szko­ły za­da­nia­mi wy­kra­cza­ją­cy­mi po­za jej pod­sta­wo­wą funkcję.

Za­miast wspól­no­ty wy­cho­waw­czej szko­ła mo­że stać się in­sty­tu­cją re­ali­zu­ją­cą ze­wnętrz­ne pro­jek­ty programowe.

Al­ter­na­tyw­nym po­dej­ściem po­zo­sta­je edu­ka­cja ukie­run­ko­wa­na na in­te­gral­ny roz­wój czło­wie­ka – obej­mu­ją­ca ro­zum, wo­lę, sfe­rę emo­cjo­nal­ną oraz od­po­wie­dzial­ność mo­ral­ną. Ta­ki mo­del za­kła­da wy­raź­ne gra­ni­ce in­ge­ren­cji pań­stwa i re­al­ne po­sza­no­wa­nie ro­li rodziny.

Ce­lem wy­cho­wa­nia nie jest wy­łącz­nie kształ­to­wa­nie po­żą­da­nych za­cho­wań, lecz przy­go­to­wa­nie czło­wie­ka do od­po­wie­dzial­ne­go ży­cia, po­dej­mo­wa­nia de­cy­zji i ro­zu­mie­nia wła­sne­go celu.

jb
Źró­dło: ordoiuris.pl