Webinar o „edukacji zdrowotnej”

Ucznio­wie usły­sze­li już pierw­szy dzwo­nek, w pla­nach lek­cji zo­ba­czy­li no­wy przed­miot: edu­ka­cję zdro­wot­ną. Pod­czas gdy Mi­ni­ster­stwo Edu­ka­cji Na­ro­do­wej za­chę­ca do uczęsz­cza­nia na edu­ka­cję zdro­wot­ną, co ma być „in­we­sty­cją w zdro­wie i bez­pie­czeń­stwo mło­dych lu­dzi”, śro­do­wi­ska pro­ro­dzin­ne pa­trzą na tę zmia­nę z du­żym nie­po­ko­jem. Czy uzasadnionym?

W ro­ku szkol­nym 2025/2026 edu­ka­cja zdro­wot­na jest przed­mio­tem nie­obo­wiąz­ko­wym dla uczniów od 4 kla­sy szko­ły pod­sta­wo­wej do 3 kla­sy szko­ły po­nad­pod­sta­wo­wej, za­stę­pu­ją­cym wy­cho­wa­nie do ży­cia w ro­dzi­nie. By uczeń nie mu­siał na nią uczęsz­czać, je­go ro­dzic lub opie­kun praw­ny mu­si zło­żyć w szko­le do 25 wrze­śnia 2025 r. de­kla­ra­cję re­zy­gna­cji z te­go przedmiotu.

– W pod­sta­wie pro­gra­mo­wej edu­ka­cji zdro­wot­nej jest spo­ro war­to­ścio­wych tre­ści do­ty­czą­cych np. hi­gie­ny cy­fro­wej, dba­ło­ści o ruch i zdro­we na­wy­ki ży­wie­nio­we. Uczeń ma też umieć wy­ja­śnić, czym są ba­da­nia pro­fi­lak­tycz­ne i prze­sie­wo­we oraz w ja­kich gru­pach się je wy­ko­nu­je czy omó­wić po­trze­by osób z za­bu­rze­nia­mi neu­ro­ro­zwo­jo­wy­mi, w tym m.in. z za­bu­rze­niem ze spek­trum au­ty­zmu i ADHD. Ma po­tra­fić sa­mo­dziel­nie przy­go­to­wać pro­ste, zdro­we po­sił­ki. To jed­nak nie je­dy­ne tre­ści pod­sta­wy pro­gra­mo­wej. Po­ja­wia­ją się też w niej za­gad­nie­nia bu­dzą­ce nie­po­kój znacz­nej, z te­go co ob­ser­wu­ję, czę­ści spo­łe­czeń­stwa. Uczeń bę­dzie mu­siał umieć omó­wić po­ję­cie orien­ta­cji psy­cho­sek­su­al­nej i kie­run­ki jej roz­wo­ju, wy­ja­śnić po­ję­cia zwią­za­ne z toż­sa­mo­ścią płcio­wą, wy­mie­nić kry­te­ria świa­do­mej zgo­dy oraz omó­wić sy­tu­acje, w któ­rych moż­na ją sto­so­wać w re­la­cjach sek­su­al­nych, ale tak­że przy­ja­ciel­skich, ro­dzin­nych i spo­łecz­nych. Ma umieć omó­wić za­gad­nie­nie od­po­wie­dzial­ne­go i sa­tys­fak­cjo­nu­ją­ce­go ży­cia sek­su­al­ne­go, czyn­ni­ki wpły­wa­ją­ce na ja­kość ży­cia sek­su­al­ne­go, opi­sać ste­reo­ty­py płcio­we czy omó­wić kwe­stie praw­ne i spo­łecz­ne zwią­za­ne z przy­na­leż­no­ścią do gru­py osób LGBTQ+ – wy­ja­śnia Mag­da­le­na Gu­ziak-No­wak, dy­rek­tor ds. edu­ka­cji w Pol­skim Sto­wa­rzy­sze­niu Obroń­ców Ży­cia Czło­wie­ka, au­tor­ka ksią­żek i pod­ręcz­ni­ków szkol­nych, do­rad­ca ro­dzin­ny, pry­wat­nie żo­na i mama.

Ob­li­czy­ła ona, że w pod­sta­wie pro­gra­mo­wej do edu­ka­cji zdro­wot­nej po­ja­wia się 26 wy­ma­gań edu­ka­cyj­nych, któ­re nie by­ły do­tąd re­ali­zo­wa­ne na lek­cjach wy­cho­wa­nia do ży­cia w ro­dzi­nie, bio­lo­gii, wf-ie, edu­ka­cji dla bez­pie­czeń­stwa i przy­ro­dzie. – W mo­jej oce­nie to nie­wie­le, aby two­rzyć no­wy przed­miot. Moż­na by­ło po­roz­kła­dać no­we tre­ści, znaj­du­ją­ce się w pod­sta­wie pro­gra­mo­wej no­we­go przed­mio­tu, w miej­sca uszczu­plo­nych nie­daw­no pod­staw pro­gra­mo­wych. Mi­ni­ster­stwo chce jed­nak no­we­go przed­mio­tu – mó­wi Mag­da­le­na Gu­ziak-No­wak. – Nie je­stem praw­ni­kiem, ale są­dzę, że pod­sta­wa pro­gra­mo­wa do edu­ka­cji zdro­wot­nej nie re­ali­zu­je de­le­ga­cji usta­wo­wej. W art. 4 „Usta­wy o pla­no­wa­niu ro­dzi­ny, ochro­nie pło­du ludz­kie­go i wa­run­kach do­pusz­czal­no­ści prze­ry­wa­nia cią­ży” z 1993 r. jest na­pi­sa­ne, że uczeń po­wi­nien w szko­le usły­szeć o war­to­ści ro­dzi­ny i ży­cia po­czę­te­go. Na lek­cjach edu­ka­cji zdro­wot­nej o tych war­to­ściach nie usły­szy – dodaje.

Mag­da­le­na Gu­ziak-No­wak po­rów­na­ła czę­sto­tli­wość wy­stę­po­wa­nia klu­czo­wych słów w pod­sta­wie pro­gra­mo­wej do wy­cho­wa­nia do ży­cia w ro­dzi­nie i do edu­ka­cji zdro­wot­nej. Jak sa­ma pod­kre­śla, jest to czy­sto ma­te­ma­tycz­ne wy­li­cze­nie, któ­re nie po­ka­zu­je kon­tek­stu wy­stę­po­wa­nia da­ne­go sło­wa. – Wi­docz­na jest po mo­jej kwe­ren­dzie pew­na ten­den­cja. Przy­kła­do­wo sło­wo mi­łość po­ja­wia się 10 ra­zy w pod­sta­wie pro­gra­mo­wej do wy­cho­wa­nia do ży­cia w ro­dzi­nie, a tyl­ko 4 ra­zy w pod­sta­wie pro­gra­mo­wej do edu­ka­cji zdro­wot­nej, sło­wo od­po­wie­dzial­ność od­po­wied­nio 16 i 8, ro­dzi­na 52 i 14, mał­żeń­stwo 13 i 2, dziec­ko 12 i 2, seks/seksualność 24 i 47.

O co za­tem cho­dzi w ca­łym za­mie­sza­niu z edu­ka­cją zdro­wot­ną? – Gdy­bym mia­ła od­po­wie­dzieć jed­nym zda­niem, to po­wtó­rzę za dr. Zbi­gnie­wem Bar­ciń­skim, że ma­my do czy­nie­nia ze zmia­ną ra­mo­wa­nia. Zmie­nia się kon­tekst, pe­wien pa­ra­dyg­mat, kli­mat, w ja­kim po­ru­sza­my te­ma­ty zwią­za­ne z sek­su­al­no­ścią. Do tej po­ry, choć­by w ra­mach wy­cho­wa­nia do ży­cia w ro­dzi­nie, sek­su­al­ność by­ła zwią­za­na z ro­dzi­ną i mi­ło­ścią. Je­śli na­uczy­ciel mó­wił o ini­cja­cji sek­su­al­nej czy współ­ży­ciu, to osa­dzał to za­gad­nie­nie w ro­dzi­nie, od­po­wie­dzial­no­ści, mi­ło­ści. Dzi­siaj mi­ni­ster Bar­ba­ra No­wac­ka wią­że sek­su­al­ność ze zdro­wiem. Zmie­nia­ją się „wa­run­ki”, któ­re trze­ba speł­nić, że­by mieć seks. Już nie po­trze­ba mi­ło­ści ani ślu­bu (choć­by cy­wil­ne­go) czy na­wet sta­łej, bez­piecz­nej re­la­cji. Dzi­siaj są już do te­go po­trzeb­ne tyl­ko dwa pro­ste „wa­run­ki”: świa­do­ma zgo­da – je­śli ja i ty się zga­dza­my, to seks jest w po­rząd­ku, mo­że­my się umó­wić na nie­go z do­wol­ną czę­sto­tli­wo­ścią oraz za­bez­pie­cze­nie – przed cho­ro­ba­mi prze­no­szo­ny­mi dro­gą płcio­wą (STD, STI) oraz przed dziec­kiem, któ­re – jak wi­dzi­my z przy­to­czo­ne­go prze­ze mnie wcze­śniej ma­te­ma­tycz­ne­go wy­li­cze­nia – wy­pa­dło z or­bi­ty za­in­te­re­so­wa­nia osób za­an­ga­żo­wa­nych w two­rze­nie pod­sta­wy pro­gra­mo­wej no­we­go przedmiotu.

War­to za­uwa­żyć, że edu­ka­cja sek­su­al­na jest obec­na w pol­skiej szko­le od kil­ku­dzie­się­ciu lat. Zo­sta­ła wpro­wa­dzo­na na za­ję­ciach z przy­go­to­wa­nia do ży­cia w ro­dzi­nie so­cja­li­stycz­nej. – Slo­gan „brak edu­ka­cji sek­su­al­nej”, pod­no­szo­ny przez nie­któ­re le­wi­co­we śro­do­wi­ska, to fra­zes, wy­dmusz­ka. Chęt­nie się­ga­ją po nie­go zwo­len­ni­cy mo­de­lu B edu­ka­cji sek­su­al­nej (bio­lo­gi­cal sex edu­ca­tion wg Ame­ry­kań­skiej Aka­de­mii Pe­dia­trii), pod­czas gdy wy­cho­wa­nie do ży­cia w ro­dzi­nie pro­mo­wa­ło mo­del A (opar­ty na wy­cho­wa­niu do wier­no­ści i od­po­wie­dzial­no­ści) – tłu­ma­czy Mag­da­le­na Guziak-Nowak.

Eks­pert­ka pod­kre­śla rów­nież, że nie mo­że­my pa­trzyć na edu­ka­cję zdro­wot­ną bez kon­tek­stu za­chod­nie­go. – W Niem­czech, Szwaj­ca­rii, Wiel­kiej Bry­ta­nii, Szwe­cji itd. by­ło po­dob­nie. Drob­ny­mi kro­ka­mi wpro­wa­dza­no edu­ka­cję sek­su­al­ną. Ro­dzi­ce w Niem­czech ock­nę­li się (na ma­so­wą ska­lę) w 2015 r. Pa­mię­ta­my te wiel­kie pro­te­sty na uli­cach. By­ło już jed­nak wte­dy, nie­ste­ty, za póź­no. Przed­miot był już ob­li­ga­to­ryj­ny – zauważa.

Wszyst­kich za­in­te­re­so­wa­nych te­ma­tem edu­ka­cji zdro­wot­nej i chcą­cych się do­wie­dzieć ar­gu­men­tów któ­rej stro­ny – Mi­ni­ster­stwa Edu­ka­cji Na­ro­do­wej czy śro­do­wisk pro­ro­dzin­nych – po­wi­nien po­słu­chać ro­dzic, Mag­da­le­na Gu­ziak-No­wak za­pra­sza na 45-mi­nu­to­wy bez­płat­ny we­bi­nar Od­bę­dzie się on 10 wrze­śnia 2025 r. (śro­da) o godz. 19.00. Ro­dzi­ce, na­uczy­cie­le, ka­te­che­ci, do­rad­cy ży­cia ro­dzin­ne­go i wszy­scy chęt­ni, by do­wie­dzieć się wię­cej na te­mat edu­ka­cji zdro­wot­nej, usły­szą na spo­tka­niu od Mag­da­le­ny Gu­ziak-No­wak, dy­rek­to­ra ds. edu­ka­cji w Pol­skim Sto­wa­rzy­sze­niu Obroń­ców Ży­cia Czło­wie­ka, au­tor­ki ksią­żek i pod­ręcz­ni­ków szkol­nych, do­rad­cy ro­dzin­ne­go, pry­wat­nie żo­ny i ma­my, o pod­sta­wach praw­nych no­we­go przed­mio­tu, pod­sta­wie pro­gra­mo­wej i ścież­ce pra­cy nad pod­ręcz­ni­kiem, czy­li kto de­cy­du­je o tym, ja­kie książ­ki znaj­dą się w ple­ca­kach pol­skich uczniów. W cza­sie ostat­nie­go kwa­dran­sa pre­le­gent­ka udzie­li od­po­wie­dzi na py­ta­nia uczest­ni­ków spotkania.

Za­pi­sy na we­bi­nar od­by­wa­ją się po­przez stro­nę pro-life.pl/webinary. Na tej stro­nie moż­na już dziś za­dać swo­je py­ta­nie za po­mocą de­dy­ko­wa­ne­go for­mu­la­rza lub po­pro­sić o po­ru­sze­nie na spo­tka­niu ja­kie­goś kon­kret­ne­go za­gad­nie­nia do­ty­czą­ce­go no­we­go przedmiotu.

We­bi­nar do­ty­czą­cy edu­ka­cji zdro­wot­nej jest ko­lej­nym spo­tka­niem z cy­klu Edu­Li­fe, któ­re­go or­ga­ni­za­to­rem jest Pol­skie Sto­wa­rzy­sze­nie Obroń­ców Ży­cia Czło­wie­ka. To cykl po­pu­lar­no­nau­ko­wych wy­kła­dów i roz­mów z za­pro­szo­ny­mi go­ść­mi, któ­ry jest ce­nio­ną przez licz­nych od­bior­ców oka­zją do po­szu­ki­wa­nia od­po­wie­dzi na naj­trud­niej­sze py­ta­nia m.in. o pra­wo do ży­cia, roz­wój dziec­ka w ło­nie mat­ki, ce­le dia­gno­sty­ki pre­na­tal­nej. Wszyst­kie na­gra­nia we­bi­na­rów są do­stęp­ne na ka­na­le na YouTu­be Pol­skie­go Sto­wa­rzy­sze­nia Obroń­ców Ży­cia Czło­wie­ka, któ­re jest or­ga­ni­za­to­rem we­bi­na­rów: www.youtube.com/psozc.

ag/PSOŻC