Page 50 - Rozpoznaj swoje dziecko we mnie… Rzecz o poronieniu samoistnym dziecka i jego pogrzebie

50 Rozdział 1

kowego, pęcherzyków nasiennych, a szczególnie produkowany przez na-
jądrza czynnik hamujący ruchliwość plemników, obniżający ich zdolność
do zapłodnienia. Wymienione składniki tego płynu, zwanego spermą,
pełnią również funkcję pozytywną, stanowiąc dla plemników ochronę
w środowisku pochwy, którego kwaśny odczyn najsłabsze z nich unie-
ruchamia. Tylko najsilniejsze dostaną się do szyjki macicy, gdzie zosta-
ją poddane kapacytacji, czyli ich uzdatnieniu do zapłodnienia komórki
jajowej. Istotą kapacytacji, zapoczątkowanej przez jony dwuwęglanowe
już w pochwie, jest unieczynnienie i neutralizacja przez enzymy śluzu
szyjkowego i trzonu macicy o odczynie lekko zasadowym zawartego
w spermie czynnika hamującego ruchliwość plemników, co pozwala
na wprowadzenie ich w stan hiperaktywnej ruchliwości oraz wywoła-
nie zmian strukturalnych i enzymatycznych w czapeczce akrosomalnej,
błonie komórkowej i mitochondriach plemników. Czas kapacytacji nie
przekracza siedmiu godzin. Ma ona charakter swoisty gatunkowo, zatem
ludzkie plemniki mogą podlegać uzdatnianiu wyłącznie w ustroju kobie-
ty. Uzyskana zdolność koncepcyjna plemnika trwa przez około 3 doby,
a jego żywotność do 10 dni od wytrysku . Z pochwy do bańki jajowodu
*
plemniki docierają w drodze transportu biernego, dzięki silnym skur-
czom mięśniówki macicy i jajowodu oraz własnym ruchom witki, płynąc
pod prąd (reotaksja ujemna). Skurcze błon mięśniowych macicy i jajo-
wodu warunkowane są czynnikami hormonalnymi: prostaglandynami
obecnymi w spermie i estrogenami. Pierwszy kontakt plemnika z oocy-
tem II rzędu polega na wzajemnym, dwustronnym rozpoznaniu recep-
torów białkowych zlokalizowanych na powierzchni obu gamet. Oznacza
to, że tylko plemnik i komórka jajowa ludzkiego gatunku mogą wejść ze
sobą w interakcję. Złączenie gamet innych gatunków z ludzkimi komór-
kami rozrodczymi jest niemożliwe. Jeżeli właściwość gatunkowa obojga
gamet zostanie potwierdzona, następuje reakcja akrosomalna, wywołują-

* Klinicyści donoszą o możliwości stwierdzenia w bliżej nieokreślonym przedziale cza-
sowym po śmierci klinicznej mężczyzny obecności żywych plemników w przewodach
wyprowadzających nasienie (narządy rozrodcze wewnętrzne). Por. H. Bartel, Embrio-
logia. Podręcznik dla studentów, wyd. II, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL,
1999, s. 45.