Page 115 - Rozpoznaj swoje dziecko we mnie… Rzecz o poronieniu samoistnym dziecka i jego pogrzebie

Poronienie samoistne jako niepowodzenie prokreacyjne… 115

stanu rozwojowego dziecka prenatalnego w granicznych dla klasyfikacji
poronień klinicznych tygodniach stwarza także właściwą przestrzeń do
zadania pytania, czy poronieniu towarzyszy odczuwanie przez dziecko
jakieś formy bólu . Pozwala również na uzyskanie głębszej świadomości
358
dramatu śmierci osoby ludzkiej, usilnie zmierzającej do osiągnięcia fizjo-
logicznej autonomii względem ustroju matki i dalszej samodzielności ży-
ciowej. Pomaga ponadto w pewnym zakresie unaocznić skalę cierpienia
rodziców po niepomyślnej diagnozie położniczej, zwłaszcza towarzyszą-
cego im w konfrontacji z ciałem dziecka, oraz wspomaga nabycie wraż-
liwości niezbędnej do wyboru godziwej formy pożegnania osieroconych
ze zmarłym, a także kreowania stosownych ku temu okoliczności i wła-
ściwych środków wyrazu.
W trakcie organogenezy, na którą przypadają okresy krytyczne roz-
woju dziecka, zostają uformowane wszystkie podstawowe układy na-
rządów. W kolejnych tygodniach ciąży dokonuje się jedynie ich dalsza
specjalizacja przez pełnienie przypisanych im funkcji. W 12. tygodniu
zewnętrzne narządy płciowe chłopca i dziewczynki są zróżnicowane. Ich
ogląd pozwala stwierdzić płeć. Łatwo dostrzegalne jest podobieństwo
dziecka do pomniejszonego niemowlęcia. W swoim wyglądzie i zacho-
waniu oraz pracy mózgu wykazuje ono zarówno specyficzne cechy ga-

358 Problematyka doświadczania przez dziecko bólu wiąże się ściśle z rozwojem
zmysłu bólu w okresie prenatalnym, który w dyskursie naukowym jest przedmiotem
licznych dyskusji. Kwestią zasadniczą pozostają pytania: czy płód może odczuwać
ból? Jeżeli tak, to czy tego typu doświadczenia są dla niego dostępne na poziomie
świadomości, czy nieświadomości? Czy zapamiętuje przeżycia bólowe? Jeżeli tak, to
w jaki sposób? Badacze nie są zgodni co do tygodnia ciąży, w którym możliwa jest
reakcja dziecka na ból. Wskazują w tym względzie różne cenzusy czasowe: między
6. a 8. tygodniem, 24. a 28. tygodniem, 16. lub 20. tydzień ciąży. Istnieją opinie, iż
wrażliwość na ból przed porodem jest wyższa niż w okresie postnatalnym, co próbuje
się tłumaczyć nierozwiniętą jeszcze w pełni mapą wrażeń cielesnych zlokalizowaną
w korze czuciowej. Obecność we krwi hormonów stresu, zmiany rytmu serca, przy-
spieszenie ruchów oddechowych, przejawianie ruchów obronnych, przeciwstawianie
się uciskowi, poszukiwanie dogodnej pozycji, stwierdzane zarówno u dziecka prena-
talnego, jak i najmłodszych wcześniaków, pozwalają sądzić, iż dziecko przed narodze-
niem jest wrażliwe na ból i stara się go unikać. Por. D. Kornas-Biela, Rozwój człowieka
od poczęcia do narodzin, dz. cyt., s. 18–19; taż, Okres prenatalny, dz. cyt., s. 159–160.