Page 9 - Rozpoznaj swoje dziecko we mnie… Rzecz o poronieniu samoistnym dziecka i jego pogrzebie

Przedmowa

Temat żałoby i pochówku stanowi integralną część tajemnicy umie-
rania i śmierci. Niekiedy może być tak, że właśnie pochówek i żałoba
humanizują zejście człowieka z tego świata, które samo w sobie było na-
znaczone banalizacją. Kiedy czyta się wspomnienia polskich łagierników,
jednym z niezwykle bolesnych, ale zarazem wzniosłych tematów są opisy
umierania więźniów. Często były owe akty umierania poddane całkowitej
banalizacji, przypominały prostą entropię – rozpad materii. Trudno było
odnaleźć w nich jakiś sens. Tym bardziej właśnie wtedy, w sytuacji całko-
witego odrzucenia ludzkiego oblicza śmierci – wkraczała obrzędowość.
Zdumiewające są opisy wysiłków współwięźniów chowających ludzkie
ciała w płytkich grobach wyrytych w zmarzlinie, ze świadomością, że wy-
starczy chwila odwilży albo przybycie dzikich zwierząt, by zwłoki okazały
się niezabezpieczone. Pochówek jednak był wyrazem nie pragmatyczne-
go zabezpieczenia zwłok, ale powinności sumienia, przeczącej banaliza-
cji śmierci, usiłującej nadać jej ludzkie oblicze. Pochówek był wyrazem
humanizacji tego, co wydawało się totalną destrukcją człowieka i czło-
wieczeństwa.
Przywołuję ten odległy opis faktów z „innego świata” z kilku wzglę-
dów. Po pierwsze, dlatego że jego główne przesłanie, ukazujące pochó-
wek i żałobę jako czynnik humanizacji śmierci, jest przesłaniem uniwer-