Page 220 - Rozpoznaj swoje dziecko we mnie… Rzecz o poronieniu samoistnym dziecka i jego pogrzebie

220 Rozdział 3

nością osiągnie dany etap rozwoju przywiązania do nienarodzonego
dziecka. Nie jest zatem zasadne uogólniające twierdzenie, iż matki tracą-
ce dziecko przed ukończeniem 22. tygodnia ciąży mają za sobą etapy włą-
czania i różnicowania, a etapu separacji nie osiągają. Może, ale nie musi
tak być. Kobieta może bowiem nie przepracować nawet etapu włączania.
Pierwszy trymestr – proces włączania. Fakt poczęcia dziecka, nie-
zależnie od tego, czy koncepcja była spodziewana, czy nieplanowana,
wywołuje u matek szeroką gamę skrajnych uczuć, od wskazujących na
pozytywne ustosunkowanie się względem dziecka i stanu błogosławio-
nego, do wyrażających ambiwalentne nastawienie. Uczucia mające cha-
rakter biegunowy mogą się wzajemnie przeplatać, wzbudzając niepokój
o akceptację dziecka i jakość własnej postawy macierzyńskiej u kobiet,
które pragnęły jego poczęcia. Labilność emocjonalna, połączona z nie-
dowierzaniem i zaskoczeniem, lękiem i płaczliwością oraz trudnościa-
mi w opanowaniu reakcji emocjonalnych, koncentrują uwagę kobiety
na niej samej i doświadczanych przez nią zmianach psychosomatycz-
nych. Psychofizyczną kondycję matki w pierwszym trymestrze ciąży,
a zwłaszcza jej skupienie na sobie, symptomatologii ciąży i trudno-
ściach w dostrzeżeniu realnej obecności dziecka, przyrównuje się do
normalnego i przejściowego okresu autystycznego . Występujący w tym
*
czasie kryzys psychiczny, a raczej destabilizacja, jest normą, a nie za-
burzeniem. Trudności psychosomatyczne pojawiające się w tym okre-
sie, w innych warunkach mogłyby zostać zaklasyfikowane jako stany
depresyjne. Najważniejszym zadaniem rozwojowym tego etapu jest ak-
ceptacja wszystkich zmian, jakie dokonują się w organizmie i psychice
kobiety pod wpływem ciąży. Dotyczy to zwłaszcza dolegliwości właści-

* Przyrównanie pierwszego trymestru ciąży do normalnego okresu autystycznego może
wywołać u czytelnika zaskoczenie. Porównanie to, będące autorstwa Doroty Kornas-
-Bieli, wydaje się jednak bardzo trafnie określać kondycję psychiczną znacznej liczby
matek w pierwszym okresie ciąży, którą charakteryzuje czujna bierność (por. D. Kornas-
-Biela, Wokół początku życia ludzkiego, dz. cyt., s. 46). Należy również wziąć pod uwagę
te doniesienia z badań empirycznych, które obalają utrwaloną w literaturze przedmiotu
tezę, iż cechą charakterystyczną stanu emocjonalnego kobiety w pierwszym trymestrze
ciąży są negatywne i biegunowe emocje. Por. E. Bielawska-Batorowicz, Psychologiczne
aspekty prokreacji, dz. cyt., s. 117–121.